Cywilizacje Azji Mniejszej

18 kwiecień 2016.

124
com_content.article
(9 razy zagłosowano, średnia ocena 4.44 na 5)
Cywilizacje Azji Mniejszej4.44 out of 50 based on 9 voters.


Anatolia to jedna z kolebek cywilizacji. Ludzie zamieszkiwali te tereny już w epoce paleolitu. Niemal 12 000 lat liczy sobie Gobekli Tepe (Göbekli Tepe) kołoUrfy, a 10 000 lat – pobliska osada Nevali Cori (Nevalı Çori).

Turcja | Góra Nemrut w świetle zachodzącego słońca
Turcja | Góra Nemrut w świetle zachodzącego słońca (by irisphotos )

Do największych osad prehistorycznych należy odkryta na południowy wschód od Konyi – Catal Hoyuk (Çatal Höyük), założona między 7400 a 7300 r. p.n.e. Zamieszkiwało ją ok. 10 tys. ludzi. Ówczesne domy budowane były z kamienia i cegły, a ich mieszkańcy zajmowali się rolnictwem i hodowlą.

Hetyci i inni

Hatti (Hatyci lub Protohetyci) to najdawniejszy znany nam lud zamieszkujący Anatolię. Ta osiadła kultura zajmowała tereny w Azji Mniejszej między III a II tysiącleciem p.n.e. Później została wchłonięta przez Hetytów.

Inną starą, słabo poznaną cywilizacją anatolijską byli Huryci – lud pochodzący z Wyżyny Armeńskiej, który z czasem podporządkował sobie także Mezopotamię, tworząc państwo Mitanni. Hetyci zniszczyli je w XIV w. p.n.e.

Hetyci pojawili się w Anatolii ok. 2000 r. p.n.e., a ich wielkie państwo ze stolicą w Hattusa przetrwało 800 lat. Zostało zniszczone przez tzw. Ludy Morza.

Turcja | Efez
Turcja | Efez (by TURCOLIVE )

Hetyci zostawili po sobie więcej niż poprzedzające ich ludy. Odnaleziono ruiny miasta Hattusa (w Boğazköy), a także liczne płaskorzeźby, tabliczki z pismem klinowym, metalowe przedmioty.

Królestwo Hetytów utrzymywało żywe kontakty z Egiptem. To właśnie te dwa kraje po raz pierwszy w dziejach spisały traktat pokojowy!

Na ziemiach Anatolii pozostawiły swe ślady również inne cywilizacje: państwo akadyjskie na południu, Asyryjczycy w Kapadocji, a ponadto m.in. Luwijczycy, Palajczycy, Frygowie, Lidyjczycy. Nad Morzem Egejskim kwitła Troja. Do Azji Mniejszej wkroczyli w końcu również Persowie.

Turcja (Nemrut Dağı) | Głowa posągu lwa – świętego zwierzęcia Królestwa Kommageny
Turcja (Nemrut Dağı) | Głowa posągu lwa – świętego zwierzęcia Królestwa Kommageny (by klearchos )

Grecy

Starożytni Grecy już u schyłku XI w. p.n.e. zakładali swe kolonie w zachodniej Anatolii. Do starogreckich miast tego regionu należały m.in. Smyrna (Izmir), Efez, Kolofon, Milet. Właśnie tam rodziła się grecka matematyka oraz filozofia przedsokratejska.

Wpływy greckie rozprzestrzeniły się na niemal całą Anatolię wraz z podbojami Aleksandra Wielkiego i utworzeniem po jego śmierci państw hellenistycznych. Największą część półwyspu miało w swych granicach Imperium Seleucydów. W południowej Anatolii posiadłości miał Ptolemeusz, a na zachodzie – Lizymach. Królestwem, które wyzwoliło się spod panowania następców Aleksandra był Pont.

Po śmierci Lizymacha władzę w zachodniej Anatolii przejęła dynastia Attalidów, która założyła królestwo Pergamonu. Dziś możemy podziwiać ruiny miasta Pergamon, chociaż najpiękniejszy spośród tamtejszych zabytków – Ołtarz Pergamoński – znajduje się w muzeum w Berlinie.

Turcja | Pergamon
Turcja | Pergamon (by laszlo-photo )

Rzymianie

Po rozszerzeniu swych wpływów na Anatolię, Rzymianie nadali jej ogólną nazwę Asia. Z czasem jednak podzielili tę wielką prowincję na mniejsze: Bitynię, Cylicję, Galację, Kapadocję, Licję i Pont.

Niektóre krainy uznały zwierzchność Rzymu jeszcze za czasów republiki. W 133 r. p.n.e. ostatni władca Pergamonu przekazał swe państwo Rzymianom. Inne pozostawały dłużej niezależne, np. Kommagena, podbita w 17 r. n.e. Słynny władca Kommageny, Antioch I, pozostawił po sobie monumentalne posągi na górze Nemrut.

Anatolia była ważnym ośrodkiem wczesnego chrześcijaństwa. To tam odbywały się pierwsze sobory. W Kapadocji znaleźli schronienie prześladowani chrześcijanie. Tars, z którego pochodził św. Paweł, to również miasto w Azji Mniejszej.

Po upadku Cesarstwa Rzymskiego Anatolia przypadła Bizancjum. Później ziemie te najeżdżali Persowie, Arabowie, a w końcu Turcy.

Turcja | Antioch I zasłynął dzięki budowie wspaniałego sanktuarium religijnego na szczycie góry Nemrut (Nemrut Dag)
Turcja | Antioch I zasłynął dzięki budowie wspaniałego sanktuarium religijnego na szczycie góry Nemrut (Nemrut Dag) (by klearchos )

Używamy informacji zapisanych za pomocą cookies i podobnych technologii, w celach reklamowych i statystycznych. Pliki cookies są zapisane w pamięci Twojej przeglądarki. W przeglądarce internetowej możesz zmienić ustawienia dotyczące cookies. Dowiedz się więcej o naszej polityce plików cookies. Zamknij EU Cookie Directive Module Information