Historia Turcji w pigułce

22 listopad 2011.

125
com_content.article
(15 razy zagłosowano, średnia ocena 3.87 na 5)
Historia Turcji w pigułce3.87 out of 50 based on 15 voters.


Kolebką ludów tureckich są okolice gór Ałtaj w Azji Środkowej. Na przestrzeni dziejów niektóre spośród tych ludów, w tym słynni Hunowie, ruszyły na zachód. Innym udało się stworzyć w Azji organizmy państwowe, zwane kaganatami.

Turcja | Sułtanat zniesiono w Turcji w 1922 r., a w 1923 r. ogłoszono ją republiką
Turcja | Sułtanat zniesiono w Turcji w 1922 r., a w 1923 r. ogłoszono ją republiką (by quinnanya )

Wczesne dzieje

Lud Oguzów to dalecy przodkowie dzisiejszych Turków. Osiedlili się na terenach dzisiejszego Uzbekistanu i tam przyjęli islam.

Pochodzący od nich Seldżukowie objęli wkrótce władzę w kalifacie arabskim, a w 1071 r. wkroczyli po raz pierwszy do Anatolii, pokonując Bizancjum. Zajęli także Ziemię Świętą, co stało się pretekstem do ogłoszenia w Europie pierwszej krucjaty.

Państwo Seldżuków osłabło po najeździe mongolskim w XIII w., a upadło na początku XIV w., kiedy to plemię Karaman zajęło jego stolicę, Konyę. Wówczas jednak rodziła się już potęga Osmanów.

Początki państwa

Protoplastą sułtanów, którzy rządzili Turcją przez ponad 600 lat, był Osman, syn lokalnego wojownika. Osman zbuntował się przeciwko Seldżukom i ok. 1300 r. utworzył własne państwo. Jeszcze za życia Osmana jego syn Orhan zdobył Bursę (pierwszą stolicę Imperium Osmańskiego), a wkrótce potem także pierwszą fortecę w Europie.

Za rządów Murada I państwo powiększyło się o Trację i Serbię. Politykę podbojów kontynuował jego syn, Bajazyt I, który zdobył Bułgarię i część wschodniej Anatolii, a następnie przygotowywał się do oblężenia Konstantynopola.

Plany te pokrzyżował mi jednak w 1402 r. Tamerlan, który rozbił wojska tureckie i wziął sułtana do niewoli. Po tym ciosie państwo osmańskie potrzebowało kilkunastu lat na odrodzenie.

Szybka odbudowa

Odbudowę państwa rozpoczął Mehmet I, a kontynuował ją jego syn, Murat. To on pokonał pod Warną Władysława Jagiellończyka i jego węgierską armię oraz odzyskał posiadłości na Bałkanach. W historii najgłośniej zapisał się jednak jego syn, Mehmet II, zdobywca Konstantynopola.

Turcja była imperium wielokulturowym. Z otwartymi ramionami przyjęła Żydów wygnanych z Europy Zachodniej. W Stambule i zachodniej Anatolii żyli m.in. liczni Grecy. Z czasem duże wpływy na dworze zyskali członkowie rodów bałkańskich, spośród których najzdolniejsi zostali wezyrami.

Turcja | Hagia Sofia w Stambule – jej budowę rozpoczęto w IV w.
Turcja | Hagia Sofia w Stambule – jej budowę rozpoczęto w IV w. (by dspender )

Złoty wiek

Wiek XVI to okres rozrostu państwa. Turcy zdobywają Egipt i Palestynę, kontrolują Algier i Tunis, roztaczają opiekę nad Mekką i Medyną.

Jest to też czas rozkwitu kultury. Działa Sinan, twórca takich pereł architektury, jak meczet Selima w Edirne czy meczet Sulejmana w Stambule.

Sam Sulejman, wielki zdobywca i mecenas kultury, zapisał się w historii tureckiej jako Prawodawca, w europejskiej jako Sulejman Wspaniały, a w polskiej – jako małżonek Roksolany, porwanej przez Tatarów w Lehistanie.

Schyłek imperium

Od końca XVI wieku państwo tureckie przeżywa trudności. Ostatni wielki wysiłek to oblężenie Wiednia w 1683 r., zakończone Odsieczą i klęską wojsk wezyra Kara Mustafy.

Po Sulejmanie Wspaniałym rządy w państwie często sprawują raczej wielcy wezyrowie i sułtanki-matki niż sami władcy. Wybuchają bunty janczarów, a kraje Europy Zachodniej coraz częściej traktują Stambuł jak własne podwórko.

Polacy wspominają XVIII-wieczną Turcję jako kraj, który udzielił schronienia emigrantom popowstaniowym. Niektórzy wiązali z nią plany niepodległościowe, powtarzając sobie, iż państwo osmańskie nie uznało rozbiorów i wciąż czeka na posła z Lehistanu.

Turcja osmańska, która tak bała się podzielić los Polski, sama stała się ofiarą rozbioru po I wojnie światowej. Swój obecny kształt zawdzięcza zwycięskiej wojnie o niepodległość, z której po obaleniu sułtanatu i przeniesieniu stolicy do Ankary wyszła już jako republika.

Turcja | Wizerunek pierwszego prezydenta Turcji – Mustafy Kemala Atatürka – spotkać można praktycznie wszędzie (nawet w świecie mody)
Turcja | Wizerunki pierwszego prezydenta Turcji – Mustafy Kemala Atatürka – spotkać można praktycznie wszędzie (nawet w świecie mody) (by quinnanya )

Używamy informacji zapisanych za pomocą cookies i podobnych technologii, w celach reklamowych i statystycznych. Pliki cookies są zapisane w pamięci Twojej przeglądarki. W przeglądarce internetowej możesz zmienić ustawienia dotyczące cookies. Dowiedz się więcej o naszej polityce plików cookies. Zamknij EU Cookie Directive Module Information